گروه کتابداری و اطلاع رسانی

به نام خدا

ضمن تبريک فرا رسيدن نوروز، از کليه بزرگواران و عزيزانی که در مجلس مورخ ۱۵/۱۲/۸۵ مربوط به اينجانب در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی حضور يافتند و بنده را با گلی يا قلمی يا قدمی رهين منت خود ساختند، بی نهايت سپاسگزارم و قلباً برای همگی آرزوی کاميابی و بهروزی دارم.

عباس حرّی 

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی تصمیم دارد که روز ۱۵ اسفندماه از دکتر عباس حرّی به عنوان کتابدار برجسته کشور تجلیل کند. این مراسم روز سه شنبه ۱۵ اسفند ۱۳۸۵ در محل تالار اجتماعات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران واقع در خیابان ولی عصر(ع)، پل امیر بهادر، خیایان سرگرد بشیری شماره ۱۰۰ برگزار می شود و از دکتر عباس حرّی استاد ممتاز کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه تهران با بیش از ۴۰ سال خدمات فرهنگی تجلیل می شود. می توان گفت که دکتر حرّی پدر کتابداری ایران است.

A Study of Subject Indexing Consistency between the National Library of Iran and Humanities Libraries in the Area of Iranian Studies

Abstract

This study represents an attempt to compare indexing consistency between the catalogers of the National Library of Iran (NLI) on one side and 12 major academic and special libraries located in Tehran on the other. The research findings indicate that in 75% of the libraries the subject inconsistency values are 60% to 85%. In terms of subject classes, the consistency values are 10% to 35.2%, the mean of which is 22.5%. Moreover, the findings show that whenever the number of assigned terms increases, the probability of consistency decreases. This confirms Markey's findings in 1984. 

Neshat, Narges, & Horri, Abbas (2006). A Study of Subject Indexing Consistency between the National Library of Iran and Humanities Libraries in the Area of Iranian Studies. Cataloging & Classification Quarterly, 43 (1): 67–76.

Nastaran PoorSalehi & Fahimnia, Fatima (2006).  Point Exercise in Methodological Study of Sustainable Development of Primary School Libraries. World Library and Information Congress: 72nd IFLA General Conference and Council, 20-24 August 2006, Seoul, Korea. http://www.ifla.org/IV/ifla72/index.htm

Bibliometric Overview of Library and Information Science Research Productivity in Iran

Abbas Horri

In order to explore the status of library and information science research and its subject trends in Iran, after the introduction of modern librarianship and library education to the country in 1966, the total scientific production (2,490 titles) was surveyed and analyzed employing bibliometrics. The findings indicate that most contributions to the scientific production of the field are papers, theses, and research reports respectively. The highest subject priority for papers belongs to the“libraries and resource centers,” and for research reports to “bibliographies.” The growth rate for papers, theses, and research reports—except in very few cases—is not as consistent.

 

Journal of Education for Library and Information Science (JELIS), Winter 2004: Volume 45, Number 1. http://www.alise.org/publications/jelis45_1.html

Graduate IT orientation courses in LIS

Case Study

Elaheh Maleki and Nader Naghshineh

There are 71 LIS departments operating in Iran. This is in stark contrast to the fact that the current number of mostly state funded libraries cannot employ the majority of LIS graduates. In many cases the library and information graduates do not receive any exposure to any aspect of IT development work including basic ICDL skills or programming. Some departments have tried to become more IT intensive, especially in the graduate courses. However cultural and budgetary obstacles often make their investments less productive. The project surveyed the manner of delivery of "IT Basics" on graduate courses in three different "trend-setting" universities in Iran to uncover any shifts or development in training philosophy. Course delivery was analyzed from the stand point of content, course requirements, instructor/students expectations, as well as instruction style. The comparison aimed to test the impact of the IT orientation courses, both on the student body and the faculty.

The paper will outline the differences in student cohort (social and ethnic background), the courses and the staff and students attitude to the courses. For example, in two cases, the students believed that they had not received the IT training they expected. The courses relied on assignment papers and in-class student moderated seminars. One course, offered by Tehran University, was considered to be too hard, especially since the students had no prior exposure to the delivery mode. The course materials were entirely in English. The focus of the course was not on teaching the IT basics, but on how to use IT for problem solving. The course has no grades just a pass and fail standard. The course at Tehran University is actually considered to be insensitive to students IT background. It seems that while the other two courses are less stressful and have a collegiate atmosphere, the Tehran University course seems to be more effective. The analysis of student expectations at the end of the course often demonstrates that in the final analysis the students would not mind being pushed to overcome their professional handicaps and skill gaps.

Currently the UT ICT orientation program is being redesigned to incorporate some of the lessons learned. One is that there would be two tracks, with one track dedicated to a few students who wish to pursue a career as a system librarian. The other track would be helping the students to learn the skills necessary to embed the information service within research and development activities within both academic and industrial environment. Given the ethnic and social diversity in Iran, it is the project team’s belief that the lessons learned here could be of some value to other countries who have a wide-varying spectrum of ICT preparedness among their student bodies.

eLit2006, Wednesday 28 June 2006

http://www.lboro.ac.uk/library/eLit2006/parallelsessions.html

Iran and Information Society
The first Iranian scientific and professional conference in preparation for the second phase of WSIS

Dr. Abbas Horri,

Professor of Tehran University and Founding Member of Iranian Society for Research into Information Society

Some remarks on better participation in the second phase of WSIS

What I want to refer in this occasion is an expression of the wishes I had during the first phase of WSIS. To me, participation at such a summit has three main objectives: first, to see the actions and achievements of the other countries; second, to understand how they have achieved this and, third, to find a way that leads us to higher stages.

The first objective is achieved through observation, discussion, and study. The pack of brochures and pamphlets that we brought from Geneva can be helpful for this objective. When we were asked to write down our own personal report of the event, I was reminded of Karl R. Popper’s remark on “what would you like us to see?” We need to define and assign the tasks of each person before the seminar, and ask him or her to write down his or her own professional report. In this way we can produce a detailed account of the whole event, a report that would be more influential.

The second target also can be achieved through a close study of the reports and documents. The other countries have represented their achievements fully in the reports they have published. The third objective is the most important one. I agree that we failed to represent ourselves fully during the Summit, and we could have been more active. Historically, this is rooted in our modest and humble personality and culture. We have lots to say and have achieved high degrees of development, but we tend to understate our great accomplishments.

On the way to achieve information society, we need to rebuild some infrastructures. The educational system is one of the institutions that demand a second thought. As far as our educational system is based upon one text, and the examinations and evaluations are conducted according to a set of fixed texts, we cannot think about a network in the system; actually there is no need to a network. When all the information is contained within the covers of a single book, and the student knows that to answer the teacher and pass the exams, only memorizing the contents of the book is required, no need to search for further information emerges. Now, despite all these structural limitations we have accomplished a great task that needs to be documented and represented. Therefore, in order to achieve the third objective, we need to think and plan for different fields of operation. In Geneva these fields included exhibitions, panels, sessions, and the use of print and non-print media for the transmission of information. Even the costume and make up of the representative people serve as a media.

Based on our experience in Geneva, I think we need to manage the future exhibitions in real time format; that is, no question should be postponed to a later time. Also, we need a group of people fluent in international languages to host the exhibitions. Our panel at Geneva was faced with little attendants; so was the situation with some other countries, but we had and have a faith in our work, and we must plan and organize the affairs before.

One of the issues that we can introduce in the upcoming summit is a report of TAKFA (National Initiative for Development and Application of ICT). A student of mine has prepared a report on TAKFA for presentation at an international conference to be held in Argentina. Also, we have been busy in the field of virtual education, both at the level of university education and primary and secondary education. As Dr. Motamed-Nejad always insists, we need to document these efforts and prepare them for an international exhibition. These reports should not necessarily be exhaustive; sometimes a small brochure can communicate the facts perfectly.  After the Geneva summit, a group of young and volunteer activists invited us to a meeting, presenting a report of their activities during the summit. They were complaining about their lack of knowledge about the event, and the fact that they were not educated and prepared for it. They were right. We cannot communicate and we need to plan for it, we need to educate and prepare our youth for active participation in the future international events.

Reference

http://iranwsis.org/Default.asp?C=IRNW&R=&I=63

رييس انجمن ترويج علم ايران با بيان اين كه هدف اصلي اين انجمن، همگاني كردن علم و نفوذ آن در لايه‌هاي مختلف جامعه است، تحقق اين امر را لازمه ايجاد جامعه دانايي‌محور عنوان كرد.

به گزارش خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر عباس حري، رييس انجمن ترويج علم ايران طي نشست خبري به اهداف اين انجمن اشاره كرد و گفت: انجمن ترويج علم ايران كه در ارديبهشت ماه سال 1380 به ثبت رسيده، هدف خود را در پنج محور اعم از كمك به ترويج علم، اطلاع رساني و شناساندن اهميت و روش‌هاي ترويج علم، جلب مشاركت و هماهنگي ميان مروجان، آموزش مروجان و نهادينه كردن ترويج علم خلاصه كرده است.

وي با تاكيد بر اين كه ترويج و يا همگاني كردن علم به عنوان هدف اصلي انجمن به شمار مي‌رود، افزود: اين هدف برخاسته از دو باور است.

باور اين كه جامعه دانايي محور يا جامعه اطلاعاتي تحقق پيدا نمي‌كند مگر اين كه علم در انحصار گروه يا قشر خاصي نباشد و در لايه‌هاي مختلف جامعه نفوذ كند.

مولدان علم كه معمولا در راس هرم معرفتي جامعه قرار دارند آنچه را كه توليد مي‌كنند مخاطبان هم رشته هم تخصص و هم سطح خود را در نظر دارند.

وي افزود: رسالت مروجان علم گسترش بخشيدن به دامنه علم و معرفت است. معرفت و علمي كه در لايه‌هاي بالاي جامعه «نخبگان» توليد شده ولي تا زماني كه به لايه‌هاي پايين جامعه تسري پيدا نكند جامعه را نمي‌توان جامعه دانايي محور قلمداد كرد و اين باور اصلي انجمن است.

همچنين باور دوم مربوط به حق دانستن به عنوان يك حق اجتماعي است. همگان حق دارند بابت هزينه‌اي كه صرف توليد علم مي‌كنند از يافته‌ها و نتايج آن بهره‌مند شوند يكي از نتايج آگاه شدن در حد فهم و درك همگاني است كه به علت يك سري محروميت‌ها معمولا براي مردم تامين نمي‌شود كه يكي از عوامل محروميت كليشه‌هاي آموزشي است كه دامنه دانايي را محدود مي‌كند.

به گفته وي در اين بخش مخاطبان انجمن، دانش‌آموزان، معلمان و خانواده‌ها هستند تا به آنها بياموزند علم محدودپذير نيست و فراتر از آن بايد انديشيد.

دكتر حري در عين حال افزود: طبقه اقتصادي به عنوان عامل دوم به شمار مي‌رود كه مجال ارتقاي دانايي را از اقشار مردم گرفته و آنها را چنان درگير معاش مي‌كند كه هرگز به آن فكر نمي‌كنند تا تلاش براي دانستن وجود داشته باشد.

مخاطبان اين بخش نيز سازمان‌ها، كتابخانه‌ها و خانواده‌ها هستند.

وي ضعف فرهنگي را عامل سوم دانست كه دانستن را ضرورت اجتماعي قلمداد مي‌كند و افزود: اين مساله سبب مي‌شود كسي در لايه‌هاي پايين احساس ضرورت در اين زمينه نكند. تلاش انجمن در اين بخش متوجه رسانه‌هاي فراگير، فرهنگسراها، سياستگذاران فرهنگي و كساني است كه مسوول ارتقاي فرهنگي هستند.

رييس انجمن ترويج علم ايران در پايان سهم بودجه انجمن ترويج علم ايران را سه ميليون تومان دانست و تصريح كرد: تاكنون اين مبلغ از سوي وزارت علوم محقق نشده در حالي كه ما براي ورود به عرصه دانايي محور و سر و سامان دادن به وضعيت علمي كشور و به ويژه حوزه‌ها نياز به حمايت‌هاي دولت داريم.

به نقل از: خبرگزاري دانشجويان ايران – تهران

25/10/1384

http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-649764 

دکتر عباس حرّی   

در رسانه ها مي بينيم، مي شنويم، يا مي خوانيم که مردم ما «کم خوان»اند، رغبتي به مطالعه ندارند، هر ايراني در سال، فلان قدر دقيقه کتاب مي خواند و داوري هاي متنوع و فراوان ديگر. گويي مردم عناصر مجردي هستند که مي توان درباره آنها بدون توجه به عوامل محيطي سخن گفت. آنها هستند که مي خوانند يا نمي خوانند ، آنها را بايد به باد ملامت گرفت، و از لاکتابي آنها بايد گلايه کرد. اين کار البته مصلحت انديشانه تر هم هست. توپ را در زمين حريف بينداز و همه مسووليت ها را هم متوجه او کن هر گاه نورافکن را به طرف مقابل بيفکنيم ، طبعا خودمان در تاريکي و به دور از ارزشيابي ها و داوري ها مصون خواهيم ماند. حال بياييم به همين مردم که ملامت مي کشند و خوشند و رنجيدن را کافري مي دانند، بينديشيم. آيا اگر از همين مردم حرکتي مشاهده کنيم که حاکي از بي هدفي است سرزنششان نمي کنيم؟ مردم حق دارند که کار بدون دليل و عمل بدون هدف انجام ندهند. وقتي از کسي مي پرسي «آيا کتاب مي خواني؟» و در جواب مي گويد که «چرا بايد بخوانم؟» منطقي ترين و استوارترين پاسخ را داده است. واقعا چرا بايد بخوانند؟ هدفدار کردن «خواندن» است که مي تواند انگيزه روي آوري به مطالعه را فراهم کند. کانون اين انگيزش ها کجاست؟ اشاره اي به برخي از شاخص ترين اين کانون ها خالي از فايده نيست.

خانواده نخستين کانوني است که مي تواند انگيزه هاي خواندن را در فرزندان فراهم کند. پدري که ناگزير است وقتي فرزندش هنوز در خواب است از خانه خارج شود و وقتي هم در دير وقت شب به خواب رفته است به خانه برگردد و مادر که بايد به تدبير خانه بينديشد و هم مرد و هم زن خانه باشد، چه مجالي برايشان مي ماند که خود چيزي بخوانند يا فرزند خود را به خواندن ترغيب کنند. وقتي در همه زندگي ات بايد فکر نان باشي، کتاب، آب خواهد بود و کتاب خواندن آب در هاون کوبيدن. همين فرزند، فرزندان ديگران را هم در خيابان و معبر و گذر و تلويزيون مي بيند ، با همه وسايل رفاه و خانواده اي مرفه، و به قول يکي از ارکان دولت، با اتومبيل 300 ميليوني. انصاف را ، آيا خواهد انديشيد که آن فرد از کتابخواني به اين مواهب دست يافته است؟ لطفا نگوييد اندرون از طعام خالي دار / تا در آن نور معرفت بيني. چند شب پيش، در همين تلويزيون، در محله اي که آب و نفتشان قاطي شده بود ، جواني در مقابل دوربين با خشم مي گفت، ما از ابتدايي ترين امکانات زندگي محروميم ، آمده اند براي ما کتابخانه تاسيس کرده اند! کانون خانواده هسته اصلي گرايش ها، نگرشها و بسياري از جريان هايي است که بعدها منش و نگرش فرزندان را شکل مي دهد. هرگاه شرايط براي انگيزش به مطالعه فراهم نباشد، سخنان اندرزگونه رسانه اي عمر بسيار کوتاهي در ذهن ها خواهد داشت. محيط آموزشي خود نقلي ديگر دارد. دانش آموز مجبور به اطاعت از يک حکومت محلي (مدرسه) با مانيفستي به نام کتاب درسي است. گوش کن، درست را بخوان، اين قدر سوال اضافي نکن. اگر دانش آموز حرف شنوي باشي و کتاب درسي را از آغاز تا پايان به ذهن بسپاري، فرد موفقي خواهي بود. به اين ترتيب ، نه نياز به کتاب جانبي خواهد بود و نه کتابخانه.

در نظام آموزشي درسنامه محور، اين بيان را هم در مدرسه مي شنويد و هم در خانه که «درست را خوانده اي که داري کتاب مي خواني؟» اين بيان حاکي از تلقي مستمر و ماندگار ما از درس است. درس يعني کتاب درسي يا تکاليف درسي و کتاب «ديگر» يعني زايده اي که در خوشبينانه ترين شکل، تنها ابزاري فراغتي است که طبعا با ساير ابزارهاي فراغتي پرجاذبه تر هم توان رقابت ندارد. رها شدن نظام آموزشي از «تک متن» است که گستره دانش و بينش دانش آموزان را وسعت مي بخشد و نهادينه شدن آن در مدرسه با ايجاد کتابخانه همراه است. در چنين وضعيتي ، کتابخانه مددکار معلم و دانش آموز خواهد بود. چيزي که نبودن آن در مدرسه حس مي شود. در معدود مدارسي که کتابخانه (ضعيف يا مناسب) دارند ، از حد محلي براي گذراندن اوقات فراغت (اوقاتي که در مدرسه هم وجود ندارد) فراتر نمي رود و هيچ انگيزه آموزشي براي مراجعه به آن نيست. چنين محلي را در بيرون مدرسه هم مي توان يافت : کتابخانه هاي کانون پرورش فکري. پس چنين کتابخانه يا شبه کتابخانه هايي در مدرسه هم چندان دوامي نمي آورند. يا فضاي آن پس از مدتي ، به دليل کمبود اتاق، تبديل به کلاس درس مي شود يا در آن هميشه قفل است. در ساعت کوتاه تنفس که بايد خيلي ضرورت هاي زيستي هم در آن مدت تامين شود! پس از تعطيلي مدرسه هم که بايد دانش آموزان هر چه سريعتر مدرسه را ترک کنند. به اين ترتيب ، چگونه مي توان از وجود کتابخانه در مدرسه سخن گفت.

رسانه ها رسانايي خود را در جهاتي خاص سوق داده اند. بحثهاي فرهنگي نيز گاه صبغه سياسي مي يابد. روي سخن آنها درباره کتاب و مطالعه هم بيشتر با کساني است که خود اهل کتابند و اگر نقدي، نظري، سرگذشتنامه اي هم در خصوص کتاب و کتابخواني مي خوانند، به منظور کسب اطلاع است نه برانگيخته شدن براي کتابخواني. در نتيجه آنهايي که بايد از طريق اين گونه رسانه ها برانگيخته شوند، تنها بخشي که از آن به سرعت مي گذرند، هماني است که به اين گونه مسائل پرداخته است. در رسانه فراگيري چون تلويزيون هم که مي تواند به دليل ماهيت تصويري اش اثرگذارتر باشد ، هر برنامه اي که به کتاب و اهل کتاب مي پردازد ، چنان سرد و بي روح و بدون جاذبه عمل مي کند که اعضاي خانواده را وا مي دارد تا به سمت برنامه اي ديگر ميل کنند. کتاب و کتابخواني در اين رسانه با کهولت، فرتوتي، بي رمقي، زبان نامفهوم براي همگان و دهها دافعه ديگر همراه است.

همين نمادها براي دلزده کردن مخاطبان از هر چه مطالعه و متعلقات آن است کافي است. پيوسته مي خوانيم که مردم فلان کشور در اتوبوس و مترو کتاب مي خوانند ، يعني که انتظار دارند مردم ما هم چنين کنند. داوري انتزاعي يعني همين ! آيا شرايط اجتماعي و محيطي ما هم مشابه فلان کشور است؟ مدت ها انتظار در صف اتوبوسي که به علت تراکم مسافر، در هر ايستگاه تنها چند نفر مي توانند سوار شوند و مترو که در رفت و برگشت هاي کاري تا گلوگاه انباشته از مسافر است ، چگونه انتظار داريم که مسافران کتاب به دست در نهايت آرامش ذهني کتاب بخوانند. مسافر اتوبوس گاه حتي دستش به ميله محافظ اتوبوس هم نمي رسد و فقط فشردگي جمعيت است که او را در حالت سرپا نگه مي دارد. آيا سناريويي مسخره تر از اين خواهد بود که کتابي را به دست مسافري بدهيم که بيشتر نقش ستون را تا پايان سفر ايفاء مي کند و حتي تغيير جهت بدنش هم براي او دشوار است؟ کتابخانه هاي عمومي که قرار است از عوامل و انگيزه هاي موثر در کتابخواني باشند، نياموخته اند که کتابخانه عمومي مغازه پوشاک نيست که منتظر بماني مشتري وارد شود و جوابش را بدهي.

کتابخانه عمومي بايد به سمت جامعه حرکت کند ، براي خودش ارباب رجوع دست و پا کند ، به مدارس سر بزند، در مجامع به شناساندن خدمات خود بپردازد. و اينها همه در صورتي است که وقتي به کتابخانه مراجعه شد، بتواند خواست هاي مراجعان را پاسخ دهد. کتابخانه هاي عمومي ، بجز معدودي آن هم در چند شهر بزرگ، بسيار منفعلند. در بسياري از شهرهاي کوچک تر حتي مردم محلي نيز نشاني جايي به نام کتابخانه را نمي شناسد. مشتري عمده آنها دانش آموزان و کنکوري ها هستند که از فضاي کتابخانه نه منابع کتابخانه به عنوان محلي آرام براي انجام تکاليف و مطالعه دروس خود استفاده مي کنند. بسياري از منابع مورد درخواست آن معدود اهل مطالعه هم در کتابخانه نيست و مسوولان کتابخانه ها هم تلاشي براي دستيابي به آن منابع از طريق امانت گرفتن از ساير کتابخانه ها نمي کنند. البته نظام کلان مديريتي اين کتابخانه ها هم چنين وظيفه اي براي آنها تعريف نکرده است. به اين ترتيب ، مراجعان کتابخانه هاي عمومي که خود اندک هستند، برخي درصدد مطالعه دروس خود هستند، برخي ديگر آنچه را مي خواهند نمي يابند، تعداد اندکي علاقه مند مي ماند که آن هم موجودي کتابخانه ها قادر نيست پاسخگوي آنها باشد. اين گروه کساني هستند که مشتري بالفعل کتابخانه اند. بالقوه ها که خيل عظيمي را تشکيل مي دهند، جذب پديده هاي ديگري مي شوند که جاذبه بيشتري دارند و در خوشبينانه ترين حالت، تحقق هدف معين و روشني را تضمين مي کنند.

وضعيت نشر کتاب، خود شرب اليهود ديگري است. شعار «بچاپ و بفروش» (و به قول ظريفي «بچاپ و بچاپ») ، روز به روز پررنگ تر مي شود. 2 گروه دست اندرکار چنين جرياني هستند يکي «ناشران» و ديگري «نشرکاران». ناشران براي نشر کتاب ملاکهايي دارند ، خوب و بد مي کنند و براي خود رسالتي فرهنگي قائلند و نشرکاران آنهايي هستند که پول سرگرداني داشته اند و اين عرصه را داراي منافعي يافته اند برايشان تفاوت نمي کرده در چه عرصه اي سرمايه گذاري کنند. اين عرصه را برگزيده اند چون برخوردار از معافيت هايي است. عنصري به نام کاغذ را مي توانند از طريق مجوز خود راحت تر و ارزان تر دريافت کنند. براي «نشرکاران» مهم نيست که کاغذ دريافتي خود را نوشته شده بفروشند يا نانوشته. هرکدام سودش بيشتر باشد ترجيح دارد. کاغذهاي نوشته شده هم تابع الگويي به نام سياست نشر نيست. هرچه مشتري داشته باشد حتي اگر «فال نخود» و «کف بيني» باشد بايد چاپ کرد. دست اندرکاران نشر که زماني جزو پيشروان و پيشگامان فرهنگي به حساب مي آمدند، با پيدايش «نشرکاران» به دنباله روهاي فرهنگي تغيير جهت داده اند. بازار آشفته نشر توليداتي را عرضه مي کند که مخاطب را از عرصه علم و فرهنگ دور مي کند و آثار اصيل در اين آشفته بازار در تنگنا قرار مي گيرند و مي رود که حضور شتابزده و ورود بي رويه «نشرکاران» ، ميدان را بر «ناشران» تنگ کند. هرگاه درصدديم که تشنگي مطالعه را ايجاد کنيم و آن را افزايش و گسترش دهيم ، در مقابل بايد به رفع تشنگي هم بينديشيم. عرصه نشر چنين وظيفه اي دارد. اگر در اين عرصه توفيق نيابيم ، صرف ايجاد تشنگي راه به فلاح نمي برد. اخيرا در 2 برنامه تلويزيوني در فاصله 2 روز درباره شمارگان کتاب سخن رفت.

در يک برنامه ميانگين شمارگان کتاب 2000 و در ديگري بين 3000 تا 5000 اعلام شد. حال اگر خوشبينانه خبر دوم را بپذيريم و از اين دو رقم ميانگين ، ميانگين بگيريم به متوسط 4000 مي رسيم. با کمال تاسف بايد گفت که در شمارگان کتاب افت داشته ايم، چون در زماني که جمعيت کشور 25 ميليون نفر بود ، ميانگين شمارگان کتابها 2000 بود ، اکنون که جمعيت به 70 ميليون رسيده است ميانگين 4000 است. يعني شمارگان دو برابر شده و جمعيت 2.8 برابر يعني اگر شرايط را هم طي اين سالها از جهات مختلف ثابت فرض کنيم، ميانگين تيراژ بايد 5600 نسخه مي بود. بنابراين ، وضع نشر و کتابخواني به عنوان 2 پديده متعامل را بايد تکان دهنده خواند. فرهنگ در جامعه ما با اين که چندين نهاد اين کلمه را در نامهاي خود يدک مي کشند، غريب افتاده است. سرگرداني در تعريف دامنه فرهنگ و تعيين و تحديد وظايف هر يک از نهادهاي فرهنگي سبب شده است مسووليت ها لوث شود. همين سرگرداني راه را براي برخي تقليل ها از جمله تقليل بودجه ها در طول يک سال مالي هموار کرده است و در کمبودهاي مالي ، نخستين عرصه اي که زير تيغ کاهش بودجه قرار مي گيرد عرصه فرهنگ است.

نيروي انساني نيز گرفتار چنين معضلي است. انتخاب ها و عزلها نه به دليل قابليت هاي فرهنگي و علمي که ناشي از ملاحظات ديگري است. کتاب، کتابخواني، کتابخانه، نشر و آنچه در اين چارچوب قرار مي گيرد، بيشترين خسارت را از اين جريان ها متحمل مي شوند. در اين ميان دلخوشيم که سالي يک بار نمايشگاه کتاب برگزار مي کنيم و سالي يک بار هفته اي به نام هفته کتاب داريم. در اين ايام پيوسته با آب و تاب سخن مي گوييم و از قداست کتاب دم مي زنيم. گويي که عزيز از دست رفته اي را گرامي مي داريم. «هفتم» آن روانشاد که گذشت همه چيز فراموش مي شود.

دکتر عباس حري
استاد کتابداري و اطلاع رسانی دانشگاه تهران

به نقل از: جام جم، چهارشنبه 2 آذر ماه 1384

گفت وگو با دكتر عباس حرى استاد دانشگاه

بعد از توليد علم بايد به ترويج آن بينديشيم دسترسى همگان به دانش و اطلاعات

فريال طهماسبى

اگر قرار است در جامعه اى تمام حوزه هاى خرد و كلان پيشرفت كند، قطعاً دسترسى همگان به اطلاعات و گسترش علم در ميان همه اقشار جامعه، امرى ضرورى است واين آن چيزى است كه دكتر حرى به آن اعتقاد دارد. اين استاد دانشگاه، با اشاره به اينكه ترويج علم بايد بالقوه در خدمت توليد علم باشد و اين دو جدا از هم نيستند، بر اين باور است كه توليد علم، بدون ترويج آن، تنها به زمان حال بسنده كردن است و اين در حالى است كه براى دستيابى به شكوفايى جامعه، بايد به آينده نيز نگاه داشت. وى در طول گفت وگو به لايه هاى مختلف جامعه اشاره مى كند كه ترويج علم در هر يك از لايه ها، زبان و واژه خاصى را مى طلبد تا محصولات علمى براى همه لايه ها قابل درك باشد.

دكتر عباس حرى، تأكيد مى كند منظور من، نوعى تفكر علمى است كه بايد درجامعه رواج يابد. بدين معنا كه همه اقشار جامعه ، نسبت به توليدات علمى در سطح فهم و درك خود، آگاهى و بينش داشته باشند. در اين صورت براى انجام هر كارى خود را ناگزير به استفاده از اطلاعات علمى مى دانند.

گرچه رسيدن به چنين جامعه اى كمى دور به نظر مى آيد، ولى دكتر حرى همچنان اميدوار است با تحول در مديريتهاى رأس هرم جامعه و توجه به قاعده هرم، چنين امرى قابل دستيابى باشد.

مصاحبه ما را با وى بخوانيد.

متون و منابع متعددى در زمينه توليد علم ودانش و چگونگى دستيابى به آن در دست است. چنانچه در آثار غربى به كرات به چشم مى خورد. ولى محافل علمى ما در باب ترويج علم و گسترش آن به طور عمومى و همگانى كمتر فعال بوده اند. از ديدگاه شما، ترويج علم در جامعه، دقيقاً به چه معناست و مرز مشخص ميان توليد عم و ترويج علم چگونه مشخص مى شود؟
- به نظر من، اولين نكته اى كه مطرح مى شود اين است كه چه تعريفى از ترويج علم مى شود. ترويج علم، معادلى است كه ما از انگليسى وارد زبان فارسى كرديم و با مترادف هاى متعددى هم به كار مى رود. مثل همگانى كردن علم يا عمومى كردن علم و...
اساس كار اين است كه ما علم را از يك دايره محدودى فرا ببريم و آن را براى لايه هاى مختلف جامعه، قابل درك كنيم.

پيش از اين تصور مى شد كه به محض اينكه علم از ذهن صاحب علم بيرون مى آمده و مكتوب مى شده، به آن عمومى كردن علم مى گفتند. به اين اعتبار كه همين مكتوب جزو دارايى جامعه شده و همه افراد بنا به دركشان قادر به استفاده از آن هستند. حتى عده اى معتقد بودند علميت علم در اين است كه به نحوى قابل درك، شناخت و ارزشگذارى باشد. دانشى كه در ذهن يك فرد محبوس است هرگز به درجه علميت نمى رسد و معمولاً قابليت ارزشگذارى ندارد و زمانى مى تواند قابل ارزشگذارى باشد كه عمومى شود، منتشر شود و به صورت مكتوب يا ضبط شده دربيايد، تا ديگران نظر دهند و همين تعاطى اين نظرات است كه سبب مى شود پديده اى جنبه علمى پيدا كند يا خير.

اين چيزى است كه از نقطه نظر عمر نوشتار مطرح است. اما نقطه نظر ديگرى معتقد است كه ما بايد بين توليد علم وترويج علم تفكيك قائل شويم. چيزى كه از ذهن فرد خارج مى شود، طبعاً مخاطبان خاصى دارد، زمانى كه كسى كتابى مى نويسد، گويى در يك دايره مشخصى صحبت مى كند. يعنى از نظر نوع اصطلاحات، واژه ها و جمله بنديها و... كه مربوط به حوزه مورد بحث است، تا اينجا توليد است و توليد علم يك مرحله از كار است. ولى اين توليد به اين معنا نيست كه آن فردى كه سواد خواندن و نوشتن داشت و مى توانست آن متن را بخواند، قادر به درك قالب آن نيز است. اين گروه معتقد است كه ترويج علم، مرحله اى است كه بعد از توليد علم پديد مى آيد. يعنى گروهى علم را توليد مى كنند ولى الزاماً ممكن است همان گروه، ترويج علم نكنند. گروه ديگرى بايد شكل گيرد كه آن را به بيان ساده تر و قابل فهم براى گروههاى مختلف دربياورند و همين جا مرز مشخص توليد علم وترويج علم است.
آيا افرادى بوده اند كه زبان دشوار علم را به زبان ساده در ميان افراد عادى و غيرمتخصص ترويج كنند؟

- پيش از اين چنين افرادى داشته ايم و الآن هم داريم كسانى كه در اين زمينه متبحر هستند و مى توانند دشواريهاى علم توليد شده را به زبان ساده منتقل كنند. مشهورترين اين افراد، فردى به نام «آسى مف» بود. اين فرد، مى توانست پديده ها، نظرات وتوليدات علمى را به زبان ساده، براى ديگران تهيه كند. مثلاً: همان نظريه نسبيت اينشتين را آسى مف به زبان ساده براى كسانى كه اهل تخصص در فيزيك نبودند، توضيح مى داد كه اين نظريه در مورد چيست.
بنابراين امر دو راز ذهنى نيست. امروزه هم مى توان با تربيت افراد در اين زمينه به چنين هدفى دست يافت. يعنى فرايندى كه منجر به توسعه و گسترش دايره توان يك نظريه يا انديشه شود.

اينكه مى گوييد امروزه، بدان معناست كه چنين مفهومى با توجه به تخصصى شدن توليدات و محصولات علمى، مشخصاً به نام ترويج علم مطرح شده، يا قبل از عصر اطلاعاتى و پيشرفت تكنولوژى نيز، تحت عنوان ديگرى مورد توجه بوده است؟

- اينكه من مى گوييم امروزه، بدان معنى نيست كه در اين عصر، ترويج علم به طور خاص مطرح شده، گرچه نام آن تغيير كرده ولى همان طور كه شما اشاره كرديد تحت عنوان ديگرى در گذشته مورد توجه قرار گرفته است. ما خوشبختانه در گذشته خودمان، با ديد بسيار نوگرايانه چنين مفهومى را مطرح كرده ايم. به عنوان مثال، «ابن خلدون» در كتاب «مقدمه» خود، انواع تأليف را عنوان كرده، كه اولين تأليف همان است كه ما آن را توليد علم مى ناميم كه به نام ارائه انديشه بديع از آن ياد مى كند. نوع دوم تأليف، شبيه به همان ترويج علمى است كه ما از آن ياد مى كنيم. او در كتاب خود در اين باره مى گويد: «شيوه دوم تأليف آن است كه كسى به مطالعه تحقيق سخنان پيشينيان و تأليفات ايشان بپردازد و فهم آنها را دشوار سازد. ولى خدا باب درك آنها را بر وى بگشايد و آن وقت بكوشد اين مشكلات را براى ديگر كسانى كه ممكن است از درك آنها عاجز باشند، آشكار كنند.» و اين دقيقاً چيزى است كه ما به آن امروزه ترويج علم مى گوييم. يعنى فردى احساس مى كند نظريه يا انديشه اى براى تعداد بسيارى از افراد علاقه مند دشوار است و سعى مى كند آن را با زبان و بيانى عنوان كند كه اين دشواريها را از بين ببرد و قابل درك كند. ولى جامعه تنها شامل يك طبقه از مردم نيست و لايه هاى متفاوتى از مردم چون مردم عامه، دانش آموزان، دانشجويان و... را شامل مى شود. حال فرايند ترويج علم، بيشتر تابع كداميك از اين لايه هاست؟

- ببينيد! اگر شما دانش يك جامعه و به عبارتى معرفت يك جامعه را به يك هرم تشبيه كنيد كه در رأس آن، مولدان علم قرار داشته باشند و در قاعده آن عامه مردم، بين اين قاعده و آن رأس، لايه هاى مختلفى وجود دارد. يعنى تواناييها و ظرفيتهاى درك متفاوت و حال ترويج علم، تابع همه اين لايه هاست و استثنايى در ميان نيست.

شما ممكن است تصميم بگيريد كه يك انديشه را تنها براى يك لايه پايين تر قابل درك كنيد. به طور مثال، اگر شما يك كتاب فيزيك را براى دانشجو بنويسيد، دانشجويى كه نسبت به استاد يا مؤلف آن انديشه در مقياس پايين ترى قرار گرفته، طبيعى است زبانى را كه انتخاب مى كنيد تنها براى دانشجو قابل درك است نه براى دانش آموز. چرا كه شما لايه خود را انتخاب كرديد: لايه دانشجو و اگر تصميم بگيريد براى دانش آموز بنويسيد مثل كتابهاى كمك آموزشى، در حد دانش آموز مى نويسيد. حتى ممكن است ترويج علم براى افرادى باشد كه در گذشته تحصيلاتى داشته اند ولى ديگر در مرتبه بالاترى نيستند و گاهى اوقات حتى براى قاعده هرم يعنى پايين ترين سطح دانش كه طبيعى است بايد مطابق فهم و درك آنها باشد.
بنابراين ترويج علم براى همه لايه ها در همه سطوح پيشنهاد مى شود نه تنها براى لايه خاصى.
بنابراين مروج علم، بنا به لايه اى كه انتخاب مى كند، بايد علاوه بر شناخت مخاطب و به كارگيرى نوع زبان، توانايى برقرارى ارتباط كلامى از طريق نوشتار هم با مخاطب خود داشته باشد.
- دقيقاً همينطور است . همين كه مروج علم لايه خود را انتخاب كرد، روى زبان، نحوه بيان و نوع اصطلاحاتش تأثير گذاشته و اين ديگر بسته به قابليت و توانايى مروج علم است كه تا چه حد بتواند توليدات علمى را بنا به درك آن لايه توضيح دهد و با مخاطبش ارتباط برقرار كند.
مثلاً ما از گذشته ها، در حوزه كشاورزى، مفهومى به نام ترويج كشاورزى و افرادى به نام مروج كشاورزى داشتيم. كار اين مروجها اين است كه يافته هاى علمى نويسندگان و محققان حوزه كشاورزى را براى يك كشاورز ساده قابل درك و اجرا كنند. يعنى براى افرادى كه در اين حوزه در پايين ترين قاعده هرم هستند. حال مروج كشاورزى بايد طورى از چگونگى تركيب كود و آفت زدايى و... سخن بگويد كه براى كشاورزان قابل درك باشد. بنابراين اين بسته به لايه اى است كه انتخاب مى شود. مثلاً در لايه دانشجويى، سازمانهاى انتشار كتابهاى دانشجويى بايد توانايى برقرارى ارتباط را با مخاطبان خود، به صورت كلامى داشته باشند، يا در لايه پايين تر، يعنى لايه دانش آموزى كه سازمانهاى تدوين و تأليف كتب درسى مسؤولند و از آنجا پايين تر، ناشرانى كه وظيفه دارند كارهاى ساده تر را منعكس كنند. تا مى رسد به حوزه كودك و نوجوان كه ناشران در اين زمينه مسؤوليت خاص خود را برعهده دارند.
لذا بسته به اينكه چه لايه اى را انتخاب مى كنيم، بايد توانايى و قابليت برقرارى ارتباط با مخاطب را نيز پيدا كنيم.

آقاى دكتر! دقيقاً بفرماييد ضرورت ترويج علم به صورت همگانى و تسرى آن تا اين حد دقيق در ميان همه اقشار ولايه هاى جامعه چيست؟

يكى از ضرورتها، حق دانستن است كه به عنوان يكى از حقوق اجتماعى انسانها مطرح است. همانطور كه حق زندگى كردن، حق مسكن و حق آزادى بيان، حقوق مسلم افراد يك جامعه است، حق دانستن نيز يكى از حقوق حقه است. حق دانستن ايجاب مى كند فردى كه در جامعه ماليات مى دهد، سختيهايش را تحمل مى كند و سعى دارد در ايفاى وظايف اجتماعى اش فعال باشد. بايد بتواند از دانايى مورد نظر خودش بهره مند شود. لذا چنين حقى ايجاب مى كند فضاى دسترسى به دانش و اطلاعات توليد شده براى هر فرد فراهم گردد.
دوم اينكه اگر در يك جامعه ، همه لايه هاى مختلف معرفتى آن بتوانند مفاهيم، انديشه ها و افكار را به خوبى درك كنند. قطعاً در سياست گذاريها ، تصميم گيريها و انتخاب گزينه با بينش و آگاهى بهترى اقدام خواهند كرد.

ادامه دارد

در سالهاى ۵۸ تا ۶۴ هزار و ۱۱۶ همايش برگزار شده است!

ناكامى همايش ها در بهبود اوضاع

سعيد پورزند

نه از طريق سازمان مديريت و برنامه ريزى و نه از طريق سازمان برنامه و بودجه موفق نشديم آمارى از تعداد همايش هاى برگزارشده توسط دستگاههاى دولتى و ميزان هزينه هاى صرف شده به دست آوريم.

حتى بنا به اعلام سازمان بازرسى كل كشور، آمارى در اين زمينه موجود نيست. البته نبايد شگفت زده شد چراكه دستگاههاى دولتى زيرعنوان فعاليتهاى فرهنگى اقدام به برگزارى همايش هاى مختلف مى كنند و به طبع هزينه هاى صرف شده براى برپايى چنين همايش هايى نيز از محل اعتبارات كنارگذاشته شده فرهنگى تأمين مى شود.
وقتى چنين سوژه اى دستمايه يك گزارش مى شود و منابعى هم در اين ارتباط در دسترس نيست، تهيه گزارش بامشكلات خاص خود همراه مى شود. حتى مركز آمار ايران هم در اين خصوص فاقداطلاعات است و تلخ تر آنكه نوع برخورد روابط عمومى اين مركز با گزارش «ايران» دور از آداب حرفه اى و اجتماعى است.

به هرحال نتيجه تحقيقات نشان مى دهد آمار موجود در ارتباط با همايش هاى برگزارشده به حدفاصل سالهاى ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۴ بازمى گردد. آمارى كه توسط دكتر عباس حرى استاد دانشگاه و عضو كميته آسيا ـ اقيانوسيه ايفلا (فدراسيون بين المللى كتابخانه ها و مراكز اطلاع رسانى) تهيه و در كتابى به رشته تحرير درآمده است. براين اساس و در حدفاصل سالهاى ۵۸ تا ،۶۴ هزار و ۱۱۶ سمينار با مشاركت ۳۵۲ ارگان برگزاركننده در تهران و شهرستانها برگزارشد. مجموع مقالات ارائه شده در اين همايش ها، چهارهزار و ۸۱۸ مورد و ۴۳مقاله براى هر همايش بود. ضمن اينكه هزار و ۴۰۰ عنوان انتشارات و ۱۸۲ قطعنامه در مجموع ارائه شد.

در واقع از ميان تعداد همايش هاى عنوان شده ۱۸۲ همايش داراى قطعنامه بوده و مدركى قابل تأمل و پيگيرى خطاب به مسؤولان داشتند كه با توجه به هفت سال برگزارى، هرسال ۲۶ قطعنامه و هرماه به طور متوسط ۲‎/۱ قطعنامه از دل همايش ها استخراج شده است. حال با درنظرگرفتن اينكه هر قطعنامه به طور ميانگين ۱۰ بند داشته، ماهانه ۲۱ درخواست، رهنمود يا توصيه خطاب به مسؤولان عنوان شده است. نكته ديگر قابل توجه در ارتباط با اين آمار، زمان صرف شده براى تهيه مقالات با درنظرگرفتن حداقل صرف زمان ۲۰ ساعت براى هر مقاله است كه باتوجه به تعداد چهارهزار و ۸۱۸ مورد، به ميزان ۹۶۰هزار و ۳۶۰ ساعت وقت مفيد صرف شده و اگر اين ساعات بر مبناى ساعات كارى (۸ساعت) برحسب حدود ۳۰۰ روزكارى محاسبه شود، براى نوشتن اين مقالات چهل سال وقت مفيد صرف شده است.
حال اين موضوع مطرح مى شود كه اصولاً برگزارى همايش ها تا چه حد ضرورى است و اينكه بازدهى لازم را باتوجه به هزينه هاى بالاى برگزارى، ميزان صرف وقت شركت كنندگان، سخنرانان و دست اندركاران برگزارى، دارد يا خير؟

دكتر حرى با ارائه تعريفى از همايش ها، بحث را بازمى كند: از نظر تبادل علمى، همايش يكى از نخستين مجرا هايى است كه باعث تبادل اطلاعات تازه ميان صاحبان انديشه و تخصص مى شود. آنچه مسلم است حركت انديشه نو، ابتدا در ذهن صاحب انديشه متولد مى شود بعد آن را با چند همكار در ميان مى گذارد و سپس در مقياس وسيع تر اين انديشه در همايش ها مطرح مى شود. سرانجام نيز پس از نقد و ارزيابى به صورت مقاله مجله علمى درمى آيد و زمانى هم كه اين انديشه پاگرفت و جا افتاد، در كتابها و دايرةالمعارف مى آيد. سير انديشه سنتى سبب شده، همايش و سمينار از مجراهاى انديشه نو مطرح شود و هر سمينار شروع طرح يك انديشه است و تداوم، پروراندن و صيقل انديشه به صورت مستمر در همايش ها دنبال مى شود. درنهايت هم يك سلسله نتايج به دست مى آيد كه جامعه از آن برخوردار مى شود. وى اصول و مبادى اين كار فراموش شده و شكل و ساختار ظاهرى آن باقى مانده است.

بى شك تبادل اطلاعات و آگاهى از يافته هاى نوين پژوهشگران در زمينه مسائل علمى از جمله اهدافى است كه بايد در همايشها مورد توجه قرار گيرد و مخاطبان را نسبت به صرف وقتشان در اين همايش و ميزان بهره ورى از اطلاعات و يافته هاى ارائه شده راضى كند. موضوعى كه گاه فراموش مى شود و چه بسا حاصلى هم دربر ندارد.

دكتر حرى در اين خصوص مى گويد: همه سمينارها در واقع جايى نيستند كه انديشه نو مطرح شود و چه بسا فرد پيش از اين در مقاله اى موضوعى را عنوان كرده و در سمينار هم آن را عرضه مى كند و يا اينكه برخلاف انتظار معمول، سمينار به جاى آنكه آغاز كار باشد، پايان كار است. حرفى، سخنى، مقاله اى و بعد هم پايان سمينار و اينكه چه دستاوردى دارد، هيچ مشخص نيست. اين همايشها هزينه هايى دربر دارد كه نسبت به ساير رسانه ها گرانتر است، چرا كه بايد هزينه هاى پذيرايى، كارى و وقت و زمانى كه ارزش طلا دارد و از نويسندگان مقالات صرف مى شود و يا مخاطبانى كه وقت گرانبها مى گذارند را محاسبه كرد. واقعاً اين هزينه كردن از نظر اقتصادى توجيهى ندارد و كمتر همايشى را مى يابيد كه به تغيير سياست يا اخذ تصميم اجرايى و ايجاد جريانى منتهى شده باشد و بخواهيم مدعى شويم متأثر از همايش بوده است.

وى مى افزايد: با ورود فناورى جديد و مشخص ترين آن اينترنت، نظرم راجع به همايشها تفاوت پيدا كرده است. وقتى مى توان بدون صرف وقت در همايش، صرف وقت و هزينه كمتر از طريق اينترنت به مبادله انديشه پرداخت، چرا بايد در همايش شركت كرد؟ اين را هم بايد درنظر داشت همه مقالاتى كه در يك همايش عرضه مى شود، الزاماً باب ميل شركت كنندگان نيست و شايد تنها يكى دو مقاله باب ميلشان باشد. خود مقاله نيز مدتى بعد چاپ مى شود و قابل  استفاده است. چنين تفكرى فرد را به اين نتيجه مى رساند كه شركت در همايش ارزش صرف وقت را ندارد، به ويژه آنكه يك هفته بعد از سمينار مى تواند در اينترنت مقالات همايش بين  المللى را ببيند.

دكتر حميد ديهيم استاد اقتصاد در دانشگاه در اين باره مى گويد: نتيجه به دست آمده در همايشها متفاوت است. ممكن است برخى كارايى خيلى بالايى داشته باشند، ولى در بعضى ديگر با وجود آنكه خيلى هم هزينه شده، آن اثر لازم به دست نيامده است. با اين حال و به طور كلى همايشها در مملكت اثر دارند و بايد خوب و بد را تفكيك كرد و بدانيم كه نتايجى به بار مى آورند. به عنوان مثال، هر سال در تبريز راجع به صادرات غير نفتى، همايشى برگزار مى شود و در پايان بيانيه اى مى دهند كه در خيلى موارد دولت آن را اجرا كرده است. در واقع از طريق اين همايش، توصيه هاى لازم به دولت رسيده و نتايج همايش مورد استفاده وزارت بازرگانى قرار گرفته است.

وى مى افزايد: ما نبايد به خاطر چند همايش ضعيف، از برگزارى همايشها منصرف شويم، چرا كه در جريان اين همايشها، تحقيقات انجام شده ارائه مى شود و افراد ضمن آشنايى با يكديگر، از هم الهام مى گيرند، به هم ايده مى دهند و ارتباطات علمى لازم را برقرار مى كنند. عقيده دارم در مجموع نتيجه برگزارى همايشها در مقايسه با هزينه اين همايشها قابل توجيه است. البته بعضى همايشها نيز تشريفاتى هستند، اما نبايد به خاطر چند اشتباه از كار دست كشيد، بايد سعى كنيم موارد اشتباه اصلاح شود.

براساس يك برآورد، كمترين هزينه يك همايش دو روزه حدود ۱۵ ميليون تومان و در گامى فراتر به طور تقريبى ۲۰ تا ۳۰ ميليون تومان هزينه دربر دارد. با توجه به اين موضوع و نكات برشمرده، اين پرسش مطرح مى شود كه آيا استفاده از مقالات چاپ شده بهتر نيست؟
دكتر حرى در اين خصوص عنوان مى كند: زمانى كه در كتابخانه ملى بودم، «ايفلا» سمينارهاى ادوارى برگزار مى كرد و تعداد ايرانيان شركت كننده در اين همايشها كمتر از چهار، پنج نفر بود، به همين خاطر تصميم گرفتم براى محروم نماندن سايرين كه امكان شركت در اين همايشها را نداشتند، گزيده مقالات «ايفلا» را (از سال ۱۹۹۴) چاپ كنم، چرا كه هزينه ثبت نام در همايش ايفلا بسيار گران (هر نفر ۴۸۰ دلار) است و اين پولى است كه از مملكت خارج مى شود.

وى ادامه مى دهد: بسيارى از كشورهاى خارجى به ويژه اروپايى و آمريكايى از محل ثبت نام افراد در همايش، هم هزينه همايش ها را تأمين مى كنند و هم اندوخته اى براى خود ايجاد مى كنند؛ از آن جمله همايش هاى ايفلا و كتابدارى رايانه اى در انگليس. در واقع تأمين كننده هزينه همايش ها شركت كنندگان هستند و بار آن بر دوش مركز يا نهادى نيست. اكثر برگزاركنندگان هم ترجيح مى دهند و اصرارشان بر اين است كه افرادى از همه كشورها در همايش شركت كنند و مقالات مورد پسندشان نيز از كشور فرد شركت كننده براى انتقال اطلاعات است. بهتر بگويم آن ها سود چندمنظوره مى برند، هم اطلاعات دريافت مى كنند، هم پول ثبت نام مى گيرند و ...حال آنكه ما اين نوع نگرش را در همايش هاى خود نداريم و پرداخت هزينه بالا براى شركت كنندگان در همايش در فرهنگ ما جايى ندارد. مثلاً اگر از كسى بخواهند ۵۰ هزار تومان بدهد اصلاً قيد حضور در همايش را مى زند. در حالى كه اين كار را ما در انگليس انجام مى دهيم. دليل آن هم چاپ دير يا زود مقالات و يانوعى بى اعتمادى به «خودى» مى تواند باشد.

دكتر ديهيم نيز با اشاره به اينكه برخى از همايش ها حكم آموزش ضمن خدمت را دارند، مى گويد: در تحقيقات صورت گرفته، اين نوع آموزش ضمن خدمت، بهره ورى بالايى داشته است. البته نمى توان انكار كرد كه برخى براى مسافرت و برخوردارى از هزينه ناهار، شام و هتل راهى همايش ها مى شوند.مثلاً به برخى از همايش ها كه رفتم در زمان برگزارى همايش تعداد حاضرين كم بود اما هنگام صرف ناهار، جايى براى نشستن پيدا نمى شد! حتى چهره برخى ها را يك بار هم در طول همايش نديده بودم. در اينجا لازم مى دانم باز هم تأكيد كنم افرادى كه تحت عنوان مسافرت و يا كسب منفعت از پول هاى تقسيم بندى شده به همايش ها مى روند معدود است و بايد اشتباهات را برطرف كرد. اين را هم بايد در نظر داشت كه خيلى از همايش ها بدون پول برگزار مى شود.

اكنون بايد ديد راهكارها چيست و چگونه مى توان بازدهى لازم همايش ها را تضمين كرد؟ دكتر حرى در پاسخ به اين پرسش مى گويد: معتقدم به جاى برگزارى همايش بايد از دو مجراى شناخته شده اينترنت و چاپ گزيده مقالات، استفاده كرد چرا كه سر جمع هزينه ها خيلى كمتر مى شود.جداى از اين، طى اين چند دهه براى ما تجربه شده كه همايش ها از سود علمى، آموزشى و درآمد اقتصادى برخوردار نيست و همانطور كه پيشتر پيشنهاد داده بودم، جايى بايد وجود داشته باشد تا ضرورت ها و اولويت هاى سمينارها را مشخص كند. ضمن اينكه بعضى همايش ها ارزش محتوايى ندارد. اگر هم قرار است جايى همايشى برگزار كند بايد از سويى بر آن صحه گذاشته شود و اعلام كند منتظر دستاوردهاى همايش هستيم. در واقع جايى بايد بر اثر بخش بودن همايش ها صحه بگذارد. ما زمانى بايد سراغ همايش برويم كه هيچ مجراى ديگرى جوابگو نباشد و راهى مناسب تر نباشد در غير اين صورت نبايد اصرارى در برگزارى باشد.

دكتر عباس حرى پس از تحقيقاتش درباره همايش هايى كه طى سال هاى ۵۸ تا ۶۴ برگزار شده بود، پيشنهاد ايجاد مركز هماهنگى سمينارها جهت فراهم آوردن تحصيلات، ارائه رهنمود و پيگيرى هر چه بهتر و مؤثرتر سمينارها از جانب مركزى كه مشروعيت علمى داشته باشد را ارائه كرده بود. ارج نهادن به توليد مطلوب اطلاعات، تأسيس بانك اطلاعاتى خاص گردهمايى ها، ايجاد واحدهاى برنامه ريزى و پيگيرى در مركز ياد شده از ديگر پيشنهادات وى بود كه به نظر مى رسد از سوى دستگاه هاى دولتى و مسؤولان مورد استقبال واقع نشده است.
دكتر ديهيم هم در بيان راه حلى پيرامون نتيجه بخش شدن همايش ها اظهار مى دارد: بايد در انتخاب مدعوين، دقت شود كه علمى باشند و برگزارى همايش را به دست افرادى بسپارند كه قصدشان اجراى اهداف همايش است. ضمن اينكه انتخاب دبيران همايش نيز درست صورت بگيرد.

سعيد پورزند (۱۳۸۳). ناكامى همايش ها در بهبود اوضاع. ایران، سال دهم - شماره ۲۹۲۲،  شنبه ۴ مهر ۱۳۸۳.  http://www.iran-newspaper.com/1383/830704/html/report.htm    گزارش

گروه کتابداری و اطلاع­رسانی دانشگاه تهران و انجمن علمی دانشجویی کتابداری و اطلاع­رسانی این دانشگاه در نظر دارد به مناسبت چهلمین سال تأسیس گروه کتابداری دانشگاه تهران مراسم بزرگداشتی با حضور اساتید، فارغ­التحصیلان، نخبگان و دانشجویان این رشته برگزار نماید تا ضمن بررسی سیر تحول کتابداری در ایران و دانشگاه تهران و معرفی و تقدیر از نخبگان و چهره­های برجسته این رشته فرصتی برای تجدید خاطرات و دیدار مجدد فارغ­التحصیلان کتابداری دانشگاه تهران فراهم آورد. به همین منظور از کلیه فارغ­التحصیلان کتابداری و اطلاع­رسانی دانشگاه تهران دعوت به عمل می­آید تا با ارسال مشخصات کامل و سال فارغ­التحصیلی و آدرس اینترنتی خود به ایمیل انجمن آمادگی خود را جهت حضور در این مراسم اعلام نمایند تا دعوتنامه­های شرکت در مراسم برایشان ارسال شود.